Перейти до головного Перейти в головне навігаційне меню Перейти на нижній колонтитул сайту
Абай атындағы ҚазҰПУ Хабаршысы. Физика-математика ғылымдары сериясы

ЭЛЕКТРОНДЫҚ КОММЕРЦИЯДА ЛАТЕНТТІ ФАКТОРЛАРЫ БАР РАНЖИРЛЕУДІ ЕСКЕРЕТІН СҰРАНЫСТЫ БАЙЕСТІК СЕБЕП-САЛДАРЛЫҚ МОДЕЛДЕУ

Жарияланған September 2026

6

0

Қ.М. Шапен+−
PhD Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті
https://orcid.org/0000-0002-5065-063X
А.Т.+−
Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті
Ж.Д. Байшемиров+−
Қазақстан-Британ техникалық университеті
https://orcid.org/0000-0002-4812-4104
PhD Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті
Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті
Даллас колледж
Қазақстан-Британ техникалық университеті
Аңдатпа

Электрондық коммерцияға сұранысты болжау жасырын рейтинг факторларының және бақыланатын сатуды шынайы сұранысқа қатысты бұрмалайтын бағаның өзгеруінің әсерінен күрделене түседі. Бұл мақалада ықтималдық болжауды, Байес белгісіздік бағалауын және себеп-салдарлық талдауды біріктіру тұрғысынан сұранысты моделдеуге заманауи тәсілдердің жүйелі шолуы ұсынылған. Үш негізгі бағыт қарастырылады: ықтималдық терең уақыт қатарлары моделдері (DeepAR, Temporal Fusion Transformer, N-BEATS, PatchTST, Chronos және TimesFM негіздік моделдері); Байес нейрондық желілері және белгісіздікті бағалауға арналған ансамбльдік әдістер; баға әсерлерін себептік моделдеу әдістері, соның ішінде Double Machine Learning және құрылымдық себептік моделдер. Әдістердің салыстырмалы талдауы белгісіздік, рейтинг және себеп-салдарлыққа байланысты есепке алу критерийлеріне негізделшп жүргізілген. Байес белгісіздікті, позициялық ауытқуды және тауардың бақыланбайтын көрінгіштігі жағдайында бағаның себеп-салдарлық әсерлерін бірге ескеретін архитектуралардың болмауы - негізгі іргелі кемшілік болып анықталды. Электрондық коммерция жағдайында шынайы сұранысты анықтау үшін жасырын рейтингтік айнымалылары бар интеграцияланған Байес себеп- салдарлық моделдерді әзірлеуге қатысты әрі қарай зерттеу бағыттары ұсынылады.

pdf (English)
Тіл

English

Як цитувати

[1]
Шапен K., А.Т., Ахмедов A. і Байшемиров Z. 2026. ЭЛЕКТРОНДЫҚ КОММЕРЦИЯДА ЛАТЕНТТІ ФАКТОРЛАРЫ БАР РАНЖИРЛЕУДІ ЕСКЕРЕТІН СҰРАНЫСТЫ БАЙЕСТІК СЕБЕП-САЛДАРЛЫҚ МОДЕЛДЕУ. Абай атындағы ҚазҰПУ Хабаршысы. Физика-математика ғылымдары сериясы. 95, 3 (Вер 2026), 103–116. DOI:https://doi.org/10.51889/2959-5894.2026.95.3.009.