Бұл мақалада Хомскийдің формалды грамматикасының көмегімен түрік тіліндегі жай сөйлемдердің
синтаксистік ережелері сипатталған және құраушы ағаштары көрсетілген. Сонымен қатар түрік тілінің
семантикасын ескере отырып, жай сөйлемдердің синтаксистік ережелерінің онтологиялық моделі тұрғызылған.
Ұсынылатын онтологиялық моделдерде синтаксистік категориялар мен түсiнiктердi белгiлеу үшiн UniTurk
метатiлi терминдерi қолданылды. Бұл жұмыстың нәтижелерiн NLP есептерiн шешу үшiн қолдануға болады,
мысалы, білім алу жүйелерінде, ақпараттық іздеу жүйелерінде, сұрақ-жауап жүйелерінде, машиналық аудармада,
түрік мәтінін автоматты түрде рефераттауда, сонымен қатар ақпараттық-анықтамалық және оқыту жүйелерінде,
бұдан басқа түркі тілдерінің синтаксистік ережелерінің онтологиялық онтологиялық модельдерін құру кезінде
пайдаланылуы мүмкін және де пайдаланылу жоспарлануда.