https://orcid.org/0009-0007-8192-721XНақты болып жатқан әртүрлі үрдістерді зерттеу кезінде маңызды ұғымдардың бірі-қозғалыс тұрақтылығы туралы ұғымымен кездесуіміз мүмкін. Таратылған параметрлері бар жүйелердің абсолютті тұрақтылығы жүйенің кез келген рұқсат етілген бейсызықтық жағдайында тұрақты жұмыс істеу қабілетін білдіреді, бұл жағдай оны практикалық қолдану үшін маңызды етеді. Нәтижесінде жүйе параметрлерінің белгілі бір өзгерістер диапазонында тұрақтылықты қамтамасыз ететін әдістерін зерттеу қажеттілігі туындайды. Қозғалыс тұрақтылығы теориясының негіздерін өткен ғасырдың соңында ұлы орыс ғалымы А.М. Ляпунов жасаған. Өзімізге белгілі, Ляпуновтың тұрақтылығы шексіз уақыт аралығында қарастырылады, бұл көптеген қосымшалар үшін үлкен кедергі болып табылады, өйткені зерттеу объектілерінің көпшілігі шектеулі уақыт аралығында жұмыс істейді. Жұмыстың мақсаты-сызықты емес жүйелердің қозғалысының тұрақтытылығын шектеулі уақыт аралығында зерттеу. Мақалада гиперболалық дербес дифференциалдық теңдеулер арқылы сипатталған гибридті жүйе қарастырылады. Мұндай жүйенің абсолютті тұрақтылығын В.M. Поповтың жиілік критерийі негізінде жиілік теңсіздік түрінде алуға болады. Бірақ, жүйелік параметрлер кеңістігінде жиілік критериін тексеру өте күрделі есеп болып табылады. Осыған байланысты ұсынылып отырған жұмыс жиілік шартынан абсолютті тұрақтылықтың алгебралық критерийіне көшуді жүзеге асырады.
ТАРАТЫЛҒАН ПАРАМЕТРЛІ ЖҮЙЕЛЕРДІҢ БІР КЛАСЫН КВАЗИТИІМДІ БАСҚАРУ
Жарияланған September 2025
38
16
Аңдатпа
Тіл
Русский
Як цитувати
[1]
Беркимбаева, С., Дальбекова, К., Каденова, З., Искакова, А. і Аккозиева , Р. 2025. ТАРАТЫЛҒАН ПАРАМЕТРЛІ ЖҮЙЕЛЕРДІҢ БІР КЛАСЫН КВАЗИТИІМДІ БАСҚАРУ. Абай атындағы ҚазҰПУ Хабаршысы. Физика-математика ғылымдары сериясы. 91, 3 (Вер 2025), 7–19. DOI:https://doi.org/10.51889/2959-5894.2025.91.3.001.