Бұл мақалада айран ферментациясы кезіндегі рН динамикасын сипаттау үшін төрт математикалық модельдің салыстырмалы талдауы ұсынылған (логарифмдік, модификацияланған Гомпертц, логистикалық және Барани). Эксперименттік деректер әртүрлі дозаларда (0–4%) екі функционалды қоспамен зертханалық ашыту процестерінен алынды. рН өлшеулері калибрленген потенциометриялық рН өлшегішті көмегімен 2 сағат сайын (2, 4, 6, 8 және 10 сағат) 10 сағаттық ферментация кезеңінде өлшенді. Логарифмдік модель pH(t) = a – b·ln(t+1) – c·Dose ең жоғары дәлдікті көрсетті: R²=0.9985, MAE=0.015, RMSE=0.018. Бараньи моделі қанағаттанарлық нәтиже берді (R² = 0.9856, Additive 1 үшін 0.9717 және Additive 2 үшін 0.9928), ал Гомперц және логистикалық модельдер сәйкес келмеді (R²<0). Бір факторлы ANOVA қоспа түрінің соңғы рН-ға (F(2,3)=25,00, p=0,013) және ашыту уақытына (F(2,3)=13,69, p=0,031) статистикалық тұрғыдан маңызды әсерін растады. Тукидің HSD-ден кейінгі талдауы екі қоспаның да бақылаумен салыстырғанда қышқылдану кинетикасын айтарлықтай өзгерткенін көрсетті (p<0,05). Мақсатты рН = 4,30±0,05 мәніне жету үшін қажетті уақытты болжаудың кері есебі логарифмдік модельді қолдану арқылы аналитикалық түрде шешіледі. Ұсынылған дозаға тәуелді логарифмдік модель айранның ашыту кинетикасын сандық талдау үшін сенімді, есептеу тиімді құралды ұсынады және басқа да төмен тұтқырлықты ашытылған сүт жүйелеріне қолданылуы мүмкін, бұл арнайы жабдықсыз формуланы оңтайландыруға және процесті басқаруға мүмкіндік береді.